Terugblik op de discussies over de jaren tachtig die ik afgelopen najaar voerde.
Na de commotie rond de publicatie van mijn boek Klimaatactivist in de politiek en mijn aftreden als Kamerlid keert begin september de publicitaire rust terug. Als kersvers oud-Kamerlid kan ik me richten op de stroom uitnodigingen om lezingen te geven en in discussie te gaan. Over de klimaatcrisis, maar de eerste tijd minstens zo vaak over de jaren tachtig en het actievoeren. Dat levert niet zelden interessante en onverwachte ontmoetingen op. Zo beland ik op een druilerige ochtend in oktober in een Jeugdherberg in Schoorl waar ik te gast ben bij de Amsterdamse politie. Vijftig agenten, waarvan de meesten al lang bij de politie werken, zijn daar op cursus over de vraag hoe escalatie bij een demonstratie kan worden voorkomen Ik vertel de politiemensen over de impact van mijn eerste ervaring met politiegeweld. Met honderden andere krakers stond ik, eind jaren zeventig, arm in arm voor een pand in de Amsterdamse Kinkerbuurt om de ontruiming ervan te voorkomen. ME-ers werden op ons afgestuurd. Ik kreeg klappen op mijn hoofd, kwam om de grond terecht, mijn bril werd vertrapt. Terwijl ik dit vertel staat een blonde politieman op: ‘ik was daar ook. Het was ook voor mij de eerste keer’. We blijken nog iets anders gemeen te hebben: beiden zijn we na deze vuurdoop verhard. Krakers en politie werden elkaars vijand. De ontruiming was de opmaat naar nog veel meer confrontaties.
De confrontaties hebben ook bij deze vijftig politiemensen voelbaar sporen achtergelaten. De stenen zijn hen om de oren gevlogen. Sommigen zijn thuis bedreigd. We proberen elkaar te begrijpen. Dat lukt beter dan ik had verwacht. Ook omdat we allemaal beseffen dat het analyseren van de confrontaties van destijds iets anders is dan het rechtvaardigen ervan. Lees meer…
Artikelen en opiniestukken
De klimaattop in Poznan is voorbij. En eerlijk is eerlijk: hij heeft veel minder opgeleverd dan gehoopt werd. Minister Cramer verwachtte vooraf dat de top ‘een raamwerk voor het akkoord in Kopenhagen’ zou opleveren, en dat op cruciale onderwerpen knopen zouden worden doorgehakt. Het is allemaal niet gelukt. Lastige kwesties zijn doorgeschoven en er is vooral afgesproken verder te praten.
Ik vond de top een stap terug vergelijken bij ‘Bali’. Daar was veel sterker een gevoel van urgentie aanwezig, een collectief besef er samen uit te moeten komen. Nu was de sfeer mat. De top leefde alleen even op bij de inspirerende toespraak van Al Gore. De donkere schaduw van de kredietcrisis hing nadrukkelijk over Poznan.
Ik weet zeker dat het op deze manier in Kopenhagen niet gaat lukken. Politieke leiders moeten veel meer moed tonen. De rijke landen kunnen er niet omheen een ruimhartig aanbod aan de ontwikkelingslanden te doen. Een bod, dat veel verder gaat dan wat de EU afgelopen vrijdag in Brussel besloot. Maar we zullen vooral vanuit de maatschappij veel meer in beweging moeten komen. Wereldwijd zal de druk opgevoerd moeten worden. In de marge van de top in Poznan heb ik daar al veel over gesproken. De bereidheid om grote acties te gaan voeren is er bij de grote natuur-, milieu-, en ontwikkelingsorganisaties. De acties zullen een breed maatschappelijk draagvlak moeten hebben. Ik weet wel waar ik aan ga werken in 2009. We kunnen ons geen mislukking meer permitteren.
Voor Vroege Vogels
Poznan
Hier in Poznan zitten velen met hun hoofd in Brussel, bij de top van Europese regeringsleiders. Eindeloos wordt er heen en weer gebeld en gemaild. Duidelijk is dat de harde besluiten over de klimaatcrisis deze week niet in Polen vallen maar in de Europese Unie. En al is er nog geen witte rook, alles wijst erop dat in Brussel de ambitieuze klimaatplannen compleet uitgekleed worden. Op papier lijken de doelen nog mooi, maar in de praktijk blijft er niet veel van over. Ik hoop ontzettend dat het Europees parlement het ontmantelde klimaatplan volgende week wegstemt en dat de onderhandelingen erover opnieuw moeten beginnen.
Ik ben al een tijdje een fan van de Zuid-Afrikaanse minister van milieu Martinus van Schalkwijck. Een witte ANC-er. Hij speelde in Bali een cruciale rol toen daar de onderhandelingen vorig jaar dreigden vast te lopen. In Poznan verwoordt hij op heldere en niet mis te verstande wijze de wensen van de ontwikkelingslanden, maar doet dat wèl voortdurend op een verzoenende toon. Hij reikt zijn hand, maar de rijke landen komen hem nog niet tegemoet. Gisterenmiddag was de ‘ronde tafel’ van alle ministers onder leiding van de mompelende Poolse minister van milieu. Hier zouden de onderhandelingen vlotgetrokken hebben moeten worden, maar opnieuw viel alles weer stil. Van Schalkwijck opende de discussie maar alle rijke landen negeerden zijn appèl (‘waar blijft het aanbod van de rijke landen aan de ontwikkelingslanden?’) om nu toch echt in beweging te komen. Lees meer…
Voor Vroege Vogels
Poznan, Zuid-Afrika
Net is het ‘high level segment’ van de klimaattop geopend door Ban Ki Moon, secretaris-generaal van de VN, Alle ministers zijn gearriveerd. Komt het alsnog tot een doorbraak? De minister-president van Tivalu deed een klemmend beroep op alle aanwezigen. Tivalu is een eilandstaat in de Stille Oceaan en dreigt binnen tien tot vijftien jaar door het zeewater te worden verzwolgen. ‘De rijke landen laten ons land zinken’. Onze toekomst ligt in nu jullie handen. Voorkom zeespiegelstijging en geef ons geld de noodzakelijke maatregelen te nemen’, sprak een emotionele premier.
Poznan, waar de VN-klimaatconferentie wordt gehouden, is trouwens een interessante Poolse stad. Er is veel meer dynamiek dan ik verwacht had. In Nederland wordt er toch altijd een somber beeld geschetst van Polen. De conferentie is ook knap georganiseerd. De duizenden deelnemers vinden gemakkelijk hun weg, er zijn tientallen prachtige vergaderruimtes – groot en kleiner – goede informatie, computers, noem maar op. De jaarbeurshallen hier, denk aan de Utrechtse Jaarbeurs, zijn omgetoverd tot een efficiënt congrescentrum in de kleuren wit en blauw. In een hele grote hal worden ook nog vele groene technologische innovaties getoond. Minister Cramer gaf er woensdagmiddag een receptie. Het liep er geen storm. Lees meer…
Voor Vroege Vogels
Poznan, Verenigde Naties
Ik ben nu bijna 24 uur op de VN-klimaattop in Poznan en hoe graag ik ook optimistisch wil zijn, ik kan niet anders dan eerlijk schrijven: het is hier uitermate treurig. De impasse is compleet. Er wordt eigenlijk niet eens echt onderhandeld. Grote onderwerpen worden uit de weg gegaan, alleen op kleinere technische issues is het gesprek gaande. Een fundament voor het Kopenhagen akkoord – dat hier gelegd zou moeten worden – lijkt mijlenver weg. Je hoort de regeringsdelegaties de verwachtingen voor het eindresultaat ook al naar beneden bijstellen. Ik was net getuige van een uitermate genante persconferentie van de Europese Unie. Zij is verlamd door interne verdeeldheid. Kritische vragen werden weggelachen, lege zinnen gedebiteerd. Ernstig, omdat in Bali vorig jaar maar ook bij het tot stand komen van Kyoto de EU een leidende rol speelde. Daar is nu geen enkele sprake van. Wie steekt hier het lont in het kruidvat?
Voor Vroege Vogels
Poznan
Het is mooi zonnig. De velden liggen er bruin en verlaten bij. Op het station net in Berlijn nog een paar Duitse kranten gekocht. Het grote nieuws is dat bondskanselier Merkel zich fel verzet tegen klimaatregelen van de Europese Unie. Ze zegt pal te gaan staan voor de traditionele Duitse industrie. Deze weken moet, nu een economische recessie zich aankondigt, blijken wat de mooie woorden van de afgelopen jaren over het klimaat daadwerkelijk waard zijn. De Duitse kranten herinneren eraan dat Merkel vorig jaar juli bij de G8-top nog ‘klimaatkampioen’ werd genoemd omdat de top afgesloten werd met een stevige verklaring over de klimaatcrisis.
Vorige week hielp ze al strengere milieudoelen voor de Europese auto-industrie om zeep. Wouter Bos laat het dezer dagen ook afweten. Er vindt dezer dagen parallel aan de VN-klimaatconferentie een top plaats in Polen van de Europese ministers van financiën om te besluiten over de financiële kanten van de aanpak van de klimaatverandering. Bos is op deze top niet verschenen. Hij heeft het te druk met de financiële crisis, aldus zijn woordvoerder. Lees meer…
Voor Vroege Vogels
Poznan, Wouter Bos
James Hansen is één van ‘s werelds bekendste klimaatwetenschappers. Afgelopen donderdag was hij in Nederland. Hij gaf interviews, sprak met Tweede Kamerleden en hield een scherp betoog op een congres in Rotterdam. Hij is ook een echte Amerikaan: tussen de sheets met eindeloze cijfers en grafieken toonde hij ook foto’s van z’n kleinkinderen. Hij wilde maar zeggen: hun toekomst staat op het spel. Zijn boodschap was ronduit alarmistisch: de klimaatwetenschap is tot nu toe te optimistisch geweest. Is de gangbare opvatting dat de concentratie CO2 in de atmosfeer nog vijf tot tien jaar kan stijgen (wat trouwens ook al erg kort is) – Hansen stelt dat er nu al te veel CO2 in omloop is. De uitstoot moet wereldwijd onmiddellijk omlaag. Zijn remedie is even simpel als ingrijpend: onmiddellijk stoppen met kolen. De bouw van nieuwe kolencentrales, zoals Nederland van plan is, zijn een gruwel voor hem. Diezelfde avond nog was ik in Delfzijl op een grote bijeenkomst tegen de bouw van een nieuwe kolencentrale door RWE in de Eemsmond. Een vertegenwoordiger van de PvdA, die de bouw steunt, confronteerde ik met de oproep van Hansen. “We moeten niet sneller gaan dan het electoraat kan bijbenen”, antwoordde hij. Lees meer…
Voor Vroege Vogels
James Hansen, Poznan
