Na uren van schorsingen hervatte de voorzitter tegen een uur de plenaire bijeenkomst op de klimaattop in Bali. Eerst moesten er excuses gemaakt worden. Gekwestste ego’s wilden aandacht. China en Pakistan voelden zich in een procedurele kwestie niet fair behandeld door de Indonesische voorzitter. Deze ging door het stof. Maar dat was niet genoeg. Excuses werden ook verlangd van de secretaris (zeg maar de dagelijkse leider van het hele proces, op de conferentie maar ook jaar in jaar uit tussen de conferenties), de Nederlander Yvo de Boer. Hij had helemaal niks met deze affaire te maken. Deze brak toen ook hij sorry zei. Hij werd emotioneel, en verliet de zaal. Iedereen toch een beetje verbijsterend achterlatend. Gevolg van tien dagen bijna zonder slaap werken en onderhandelen, en het dan even niet kunnen hebben. Toen hij later terug was werd hij enorm toegejuicht. Heel verdiend want hij is de ruggegraat van het hele proces. Lees meer…
Klimaattop op Bali
Het is al vier uur geleden sinds de vergadering officieel is hervat. Van de vier uur is er misschien vier minuten echt vergaderd. Verder is er geschorst. India vindt dat de ontwikkelingslanden in het tekstvoorstel te veel verplichtingen krijgen, terwijl de VS buiten spel blijft. Dat is gezegd (ik vind dat ze gelijk hebben), en verder is er nu beraad achter de schermen. Was er vanochtend nog enig optimisme dat er temninste een akkoord zou komen, deze stemming ebt nu snel weg. De tijd tikt door. straks vertrekken de vliegtuigen. De Indonesische minister van milieu, die voorzitter is van de conferentie, maakt een uiterst zwakke indruk. Hij heeft geen overwicht, geen grip op de zaak. Hij is vooral heel beleefd. Nu zijn alle Indonesiërs dat hier, maar met beleefdheid forceer je geen akkoord.
Pijnlijk zichtbaar wordt op een ochtend als deze hoe funest het is dat de VN geen effectieve besluitvormingsprocedures kent. Iedereen moet het overall over eens worden, en je kan op ieder moment overal weer opnieuw over beginnen. Is de klimaatcrisis niet een paar maten te groot voor de toch relatief zwakke VN? Lees meer…
Klimaattop op Bali
klimaat, klimaattop, Klimaattop op Bali, kyoto
De plenaire zaal stroomt vol. Er staan op de gang nog honderden mensen in de rij voor de laatste versie van de tekst. Het is acht uur ‘s ochtends. Vannacht om half vier ging ik met de taxi terug naar het hotel. Er hing daar een serene rust, ‘s nachts is het heerlijk zwoel. Nu weer terug in het conferentiecentrum. Onderweg al allemaal soldaten met plunjezakken. Ook de beveiliging wordt al afgebouwd. In het conferentiecentrum is de grote afbraak ook al begonnen.
De tekst die er ligt is ‘van het voorziterschap’, dat betekent dat er nog geen overeenstemming over is. Plenair moet die overeenstemming straks bereikt worden. Er is een uur of vier, vijf voor. Dan vertrekken de vliegtuigen van de tolken, zo is het verhaal. Niemand weet of het gaat lukken. In alle openbaarheid moeten de landen zich uitspreken. Wie durft er publiekelijk dwars te gaan liggen? Lees meer…
Klimaattop op Bali
klimaat, klimaattop, Klimaattop op Bali, kyoto
Het is hier nu bijna drie uur. Er is een heel klein beetje beweging in de onderhandelingen gekomen. Er wordt gewerkt aan een tekst waarin een paar lastige kwesties in voetnoten verstopt worden. Verder wordt erg in het midden gelaten op welk type afspraken voor zowel de rijke landen als de ontwikkelingslanden wordt aangekoerst: harde doelen, inspanningen, etc. Zo’n compromis zou geen duidelijke route naar een akkoord geven: de ‘road map’ kan nog uitkomen bij waar de VS het wil, of waar de EU en de G77 het wil.
Het gaat er allemaal heel gewoon aan toe hier. De onderhandelingen vinden niet ergens ver weg en onbereikbaar plaats (denk aan de Nederlandse formatie!), maar in een zaaltje, waar de paar honderd mensen die het nu direct volgen gewoon op de gang staan. Ik stond net even te praten daar op de gang met een journalist toen de Duitse minister van milieu Gabriel naast me kwam staan, op de huid gezeten door de Duitse pers. Hij gaf een geimproviseerde persconferentie. Hij vertelde dat de tekst die er nu ligt gesteund wordt door de EU, maar dat noch de VS, noch de G77 er mee hebben ingestemd. Rusland doet ook moeilijk. “ Morgen kan deze tekst er niet meer zijn”, zei die. Lees meer…
Klimaattop op Bali
klimaat, klimaattop, Klimaattop op Bali, kyoto
De zee is hier verlicht. In dit extreem luxe vakantieresort op Bali strekken de zwembaden en open lucht restaurants van de hotels zich uit tot pal aan het strand. Spots staan op de zee gericht, zodat het zand wit kleurt en de zee lichtblauw oplicht. Op het strand lopen tientallen soldaten met machinegeweren. Leden van de delegaties aan de klimaattop zitten op de terassen te eten, en doden er hun tijd.
Binnen in het conferentiecentrum, op een paar honderd meter afstand, is er nog maar een zaaltje dat er toe doet. Daarin zitten nu al uren twaalf ministers die (als afgevaardigden van de rest) tot een klimaatakkoord moeten komen. Het is nu tegen twaalf uur ‘s avonds en niets wijst erop dat er schot in zit. Een complete mislukking lijkt nabij maar kan nog steeds worden afgewend. Maar dan moet er wel bewogen gaan gaan worden. Lees meer…
Klimaattop op Bali
klimaat, klimaattop, Klimaattop op Bali, kyoto, verenigde staten
Een echt succes worden, dat kan deze klimaattop al niet meer worden. Met nog twintig uur onderhandelen te gaan is dat al wel duidelijk. Een akkoord dat scherp de goede richting geeft voor verdere onderhandelingen lijkt er niet in te zitten. In de laatste versie van het onderhandelingsdocument dat hier circuleert zijn alle verwijzingen naar de noodzakelijk 25 tot 40 procent reductie van broekgassen in 2020 geschrapt. Ook andere harde getallen ontbreken. Ontwikkelingslanden (hier verenigd in de G77) gaan hier weliswaar niet mee akkoord, en het valt ook ‘buiten het mandaat’ van de EU. Maar tegelijkertijd vinden de VS (met in hun kielzog Canada, Japan en Saoudi-Arabië?) deze voorstellen al te ver gaan. Natuurlijk, zo vlak voor het einde zetten alle delegaties nog even hard in, maar de kans dat alle puzzelstukjes mooi in elkaar gaan passen en heldere doelen in de tekst terugkomen lijkt uitgesloten. Op dit moment (het is hier nu vrijdag 14 uur en de conferentie kan duren tot zaterdagmorgen een uur of 9) is de kans het grootst dat er òf een heel vage tekst komt, waarin alleen wordt gezegd volgend jaar in Poznan weer verder te praten, òf het breekt helemaal. Lees meer…
Klimaattop op Bali
al gore, klimaat, klimaattop, Klimaattop op Bali, kyoto
Een van de vaste gebruiken bij VN-toppen is dat vertegenwoordigers van alle deelnemende landen in de grote plenaire zaal een toespraak van pakweg 2 minuten houden. Dat gaat alle 3 van de laatste dagen van de conferentie door. Het begint met de president van het gastland, dan de secrataris-genraal van de VN, en zo verder. Ad Melkert dook op nog, die heeft immers ook een hoge VN-functie. Wat een saaie, levenloze en ambtelijke toespraak hield hij! Plichtmatiger kon het niet. Wat later woensdag was ook minister Cramer aan de beurt. Ik vond het haar beste optreden tot nu toe. Straight de zaal in, helder politiek, ambitieus in de politieke doelen. Ze was een van de weinige sprekers waarvan de toespraak door applaus werd onderbroken. Een heel andere toon dan we vorige week nog van haar in sommige interviews hoorden. Toen zei ze al tevreden te zijn als er na afloop een “afspraak was om verder te spreken”.
Ik hoop dat Nederland deze lijn binnen de EU vasthoudt. Want tot nu toe was de Nederlandse inbreng in de onderhandelingen niet indrukwekkend, zo is mijn beeld na gesprekken met een heleboel mensen van Nederlandse en buitenlandse NGO’s op de eerste hele dag dat ik hier was. Lees meer…
Klimaattop op Bali
klimaat, klimaattop, Klimaattop op Bali, kyoto
De schaakstukken staan in Bali op het bord. De onderwerpen waarover onderhandeld moet worden zijn duidelijk. Iedereen betrekt stellingen, niemand laat zich nog echt kennen.Het spel is ongelooflijk gecompliceerd. Er zijn veel meer dan twee spelers, en de regels zijn ook niet altijd even duidelijk. Eigenlijk zijn de eerste tien dagen van de klimaattop alleen nog maar omtrekkende bewegingen gemaakt. Het eindspel begint nu de ministers zijn gearriveerd. De sfeer is wat onbestemd. Er is een zeker optimisme, maar niemand vertrouwt op een succesvolle uitkomst. Het tempo ligt nog niet hoog, de echte versnelling komt waarschijnlijk pas op het laatste moment, in de nacht van vrijdag op zaterdag. Dan zal pas de grote uitruil van stukken plaatsvinden, en moet iedereen genoeg overhouden om thuis mee voor de dag te komen. De meeste landen zullen eerder niet echt in hun kaarten laten kijken. Ik realiseer me, ik beschrijf de conferentie hier als een groot onderhandelingsspel. Dat is zoals het hier gespeeld wordt. Onderhandelen vanuit eigen belang. Lees meer…
Klimaattop op Bali
klimaat, klimaattop, Klimaattop op Bali
Ik tik dit in het vliegtuig naar Bali. Ik ben voor de vijfde keer op weg naar een klimaatconferentie. De eerste keer was lekker dichtbij, in Den Haag. Najaar 2000, Pronk was voorzitter, en de onderhandelingen over het Kyotoverdrag moesten toen afgerond worden. Ik werkte in die tijd nog bij Milieudefensie. We bouwden met meer dan 5000 milieuactivisten uit heel Europa een metershoge dijk van zandzakken om het Haagse congrescentrum. Op het Haagse Malieveld hadden we een enorm tenten-kampement opgericht. Binnen in het Congrescentrum liep de conferentie helemaal vast. Ik zie nog de rood aangelopen koppen van de onderhandelaars voor me in de laatste nacht, letterlijk gesla met deuren, en Pronk die heen en weer rende en probeerde te redden wat op dat moment niet te redden was. Een half jaar later werd een extra conferentie ingelast, nu in Bonn.
Ook daar organiseerden we een heel grote demonstratie. In Bonn was de sfeer anders dan in Den Haag, nuchterder. Feitelijk werd daar geaccepteerd dat de VS – onder de net verkozen Bush – afhaakten. Er was ook bereidheid voor een pragmatischer compromis. Je kan ook zeggen: voor handjeklap. Landen die erg dwarslagen, zoals Australië, hoefden gewoon minder te reduceren. Andere landen mochten een belangrijk deel van hun reducties elders opkopen. Primair telde het resultaat: er kwam een akkoord. Niet perfect, wel een grote doorbraak. Jan Pronk had, ere wie ere toekomt, een heel belangrijk persoonlijk aandeel in dit succes. Hij liet zich, ook hem is niets menselijk vreemd, vervolgens met enige graagte door de duizenden afgevaardigden toejuichen op de slotbijeenkomst. Lees meer…
Klimaattop op Bali
cramer, klimaat, klimaattop, Klimaattop op Bali, kyoto
Ik zit te wachten op het interpellatiedebat dat ik zo met minister Cramer zal hebben. Ik heb om dit debat gevraagd omdat haar inzet voor de klimaatconferentie in Bali veel te slap is. Zij zegt dat tevreden te zijn als we “in staat zijn afspraken te maken dat we met elkaar afspraken maken”. Maar dat is niet genoeg. Daarvoor zit de tijd ons te veel op de hielen. Uit de contacten die ik laatste dagen met mensen op de conferentie op Bali heb gehad, blijkt men gematigd optimistisch is. De Verenigde Staten saboteert niet. Australië heeft Kyoto alsnog ondertekend. En de G77 neemt een zeer constructieve houding aan . Lees meer…
Klimaattop op Bali, Uit de Tweede Kamer
eurlings, kilometerheffing, klimaat, klimaattop Bali, openbaar vervoer, trein, verkeer
