De klimaattop in Poznan is voorbij. En eerlijk is eerlijk: hij heeft veel minder opgeleverd dan gehoopt werd. Minister Cramer verwachtte vooraf dat de top ‘een raamwerk voor het akkoord in Kopenhagen’ zou opleveren, en dat op cruciale onderwerpen knopen zouden worden doorgehakt. Het is allemaal niet gelukt. Lastige kwesties zijn doorgeschoven en er is vooral afgesproken verder te praten.
Ik vond de top een stap terug vergelijken bij ‘Bali’. Daar was veel sterker een gevoel van urgentie aanwezig, een collectief besef er samen uit te moeten komen. Nu was de sfeer mat. De top leefde alleen even op bij de inspirerende toespraak van Al Gore. De donkere schaduw van de kredietcrisis hing nadrukkelijk over Poznan.
Ik weet zeker dat het op deze manier in Kopenhagen niet gaat lukken. Politieke leiders moeten veel meer moed tonen. De rijke landen kunnen er niet omheen een ruimhartig aanbod aan de ontwikkelingslanden te doen. Een bod, dat veel verder gaat dan wat de EU afgelopen vrijdag in Brussel besloot. Maar we zullen vooral vanuit de maatschappij veel meer in beweging moeten komen. Wereldwijd zal de druk opgevoerd moeten worden. In de marge van de top in Poznan heb ik daar al veel over gesproken. De bereidheid om grote acties te gaan voeren is er bij de grote natuur-, milieu-, en ontwikkelingsorganisaties. De acties zullen een breed maatschappelijk draagvlak moeten hebben. Ik weet wel waar ik aan ga werken in 2009. We kunnen ons geen mislukking meer permitteren.
Voor Vroege Vogels
Poznan
Hier in Poznan zitten velen met hun hoofd in Brussel, bij de top van Europese regeringsleiders. Eindeloos wordt er heen en weer gebeld en gemaild. Duidelijk is dat de harde besluiten over de klimaatcrisis deze week niet in Polen vallen maar in de Europese Unie. En al is er nog geen witte rook, alles wijst erop dat in Brussel de ambitieuze klimaatplannen compleet uitgekleed worden. Op papier lijken de doelen nog mooi, maar in de praktijk blijft er niet veel van over. Ik hoop ontzettend dat het Europees parlement het ontmantelde klimaatplan volgende week wegstemt en dat de onderhandelingen erover opnieuw moeten beginnen.
Ik ben al een tijdje een fan van de Zuid-Afrikaanse minister van milieu Martinus van Schalkwijck. Een witte ANC-er. Hij speelde in Bali een cruciale rol toen daar de onderhandelingen vorig jaar dreigden vast te lopen. In Poznan verwoordt hij op heldere en niet mis te verstande wijze de wensen van de ontwikkelingslanden, maar doet dat wèl voortdurend op een verzoenende toon. Hij reikt zijn hand, maar de rijke landen komen hem nog niet tegemoet. Gisterenmiddag was de ‘ronde tafel’ van alle ministers onder leiding van de mompelende Poolse minister van milieu. Hier zouden de onderhandelingen vlotgetrokken hebben moeten worden, maar opnieuw viel alles weer stil. Van Schalkwijck opende de discussie maar alle rijke landen negeerden zijn appèl (‘waar blijft het aanbod van de rijke landen aan de ontwikkelingslanden?’) om nu toch echt in beweging te komen. Lees meer…
Voor Vroege Vogels
Poznan, Zuid-Afrika
Net is het ‘high level segment’ van de klimaattop geopend door Ban Ki Moon, secretaris-generaal van de VN, Alle ministers zijn gearriveerd. Komt het alsnog tot een doorbraak? De minister-president van Tivalu deed een klemmend beroep op alle aanwezigen. Tivalu is een eilandstaat in de Stille Oceaan en dreigt binnen tien tot vijftien jaar door het zeewater te worden verzwolgen. ‘De rijke landen laten ons land zinken’. Onze toekomst ligt in nu jullie handen. Voorkom zeespiegelstijging en geef ons geld de noodzakelijke maatregelen te nemen’, sprak een emotionele premier.
Poznan, waar de VN-klimaatconferentie wordt gehouden, is trouwens een interessante Poolse stad. Er is veel meer dynamiek dan ik verwacht had. In Nederland wordt er toch altijd een somber beeld geschetst van Polen. De conferentie is ook knap georganiseerd. De duizenden deelnemers vinden gemakkelijk hun weg, er zijn tientallen prachtige vergaderruimtes - groot en kleiner - goede informatie, computers, noem maar op. De jaarbeurshallen hier, denk aan de Utrechtse Jaarbeurs, zijn omgetoverd tot een efficiënt congrescentrum in de kleuren wit en blauw. In een hele grote hal worden ook nog vele groene technologische innovaties getoond. Minister Cramer gaf er woensdagmiddag een receptie. Het liep er geen storm. Lees meer…
Voor Vroege Vogels
Poznan, Verenigde Naties
Ik ben nu bijna 24 uur op de VN-klimaattop in Poznan en hoe graag ik ook optimistisch wil zijn, ik kan niet anders dan eerlijk schrijven: het is hier uitermate treurig. De impasse is compleet. Er wordt eigenlijk niet eens echt onderhandeld. Grote onderwerpen worden uit de weg gegaan, alleen op kleinere technische issues is het gesprek gaande. Een fundament voor het Kopenhagen akkoord - dat hier gelegd zou moeten worden - lijkt mijlenver weg. Je hoort de regeringsdelegaties de verwachtingen voor het eindresultaat ook al naar beneden bijstellen. Ik was net getuige van een uitermate genante persconferentie van de Europese Unie. Zij is verlamd door interne verdeeldheid. Kritische vragen werden weggelachen, lege zinnen gedebiteerd. Ernstig, omdat in Bali vorig jaar maar ook bij het tot stand komen van Kyoto de EU een leidende rol speelde. Daar is nu geen enkele sprake van. Wie steekt hier het lont in het kruidvat?
Voor Vroege Vogels
Poznan
Het is mooi zonnig. De velden liggen er bruin en verlaten bij. Op het station net in Berlijn nog een paar Duitse kranten gekocht. Het grote nieuws is dat bondskanselier Merkel zich fel verzet tegen klimaatregelen van de Europese Unie. Ze zegt pal te gaan staan voor de traditionele Duitse industrie. Deze weken moet, nu een economische recessie zich aankondigt, blijken wat de mooie woorden van de afgelopen jaren over het klimaat daadwerkelijk waard zijn. De Duitse kranten herinneren eraan dat Merkel vorig jaar juli bij de G8-top nog ‘klimaatkampioen’ werd genoemd omdat de top afgesloten werd met een stevige verklaring over de klimaatcrisis.
Vorige week hielp ze al strengere milieudoelen voor de Europese auto-industrie om zeep. Wouter Bos laat het dezer dagen ook afweten. Er vindt dezer dagen parallel aan de VN-klimaatconferentie een top plaats in Polen van de Europese ministers van financiën om te besluiten over de financiële kanten van de aanpak van de klimaatverandering. Bos is op deze top niet verschenen. Hij heeft het te druk met de financiële crisis, aldus zijn woordvoerder. Lees meer…
Voor Vroege Vogels
Poznan, Wouter Bos
James Hansen is één van ’s werelds bekendste klimaatwetenschappers. Afgelopen donderdag was hij in Nederland. Hij gaf interviews, sprak met Tweede Kamerleden en hield een scherp betoog op een congres in Rotterdam. Hij is ook een echte Amerikaan: tussen de sheets met eindeloze cijfers en grafieken toonde hij ook foto’s van z’n kleinkinderen. Hij wilde maar zeggen: hun toekomst staat op het spel. Zijn boodschap was ronduit alarmistisch: de klimaatwetenschap is tot nu toe te optimistisch geweest. Is de gangbare opvatting dat de concentratie CO2 in de atmosfeer nog vijf tot tien jaar kan stijgen (wat trouwens ook al erg kort is) - Hansen stelt dat er nu al te veel CO2 in omloop is. De uitstoot moet wereldwijd onmiddellijk omlaag. Zijn remedie is even simpel als ingrijpend: onmiddellijk stoppen met kolen. De bouw van nieuwe kolencentrales, zoals Nederland van plan is, zijn een gruwel voor hem. Diezelfde avond nog was ik in Delfzijl op een grote bijeenkomst tegen de bouw van een nieuwe kolencentrale door RWE in de Eemsmond. Een vertegenwoordiger van de PvdA, die de bouw steunt, confronteerde ik met de oproep van Hansen. “We moeten niet sneller gaan dan het electoraat kan bijbenen”, antwoordde hij. Lees meer…
Voor Vroege Vogels
James Hansen, Poznan
Gisteren heeft Barack Obama zich voor het eerst sinds de verkiezingen uitgelaten over de klimaatcrisis. Ik keek er met veel belangstelling naar uit. Wat zouden zijn groene woorden uit de verkiezingsstrijd in de praktijk waard blijken te zijn? Zijn verklaring geeft werkelijk heel veel hoop, Obama lijkt zich de ernst en de omvang van de klimaatcrisis volledig te beseffen en formuleert concrete ambities. Hij wil de Amerikaanse uitstoot in 2050 met 80 procent reduceren. Voor 2020 stelt hij een reductie met 18 procent ten opzichte van het huidige nivo in het vooruitzicht. Hij kondigt aan jaarlijks 15 miljard dollar te gaan investeren in duurzame energie. En tegen de landen die in december in Poolse Poznan vergaderen over een wereldwijd klimaatakkoord zegt hij: ‘jullie werk is van grote betekenis. Zodra ik mijn ambt heb aanvaard kunnen jullie er zeker van zijn dat de Verenigde Staten intensief zal gaan deelnemen aan de onderhandelingen, om samen de wereld te leiden naar een tijdperk van wereldwijde samenwerking tegen de klimaatverandering’. Wat een verschil met Bush die al acht jaar lang deze onderhandelingen saboteert! Zou het dan toch kunnen gaan lukken: een akkoord in 2009 in Kopenhagen waarvoor over een maand in Poznan een mooi fundament gelegd wordt?
Voor Vroege Vogels
Barack Obama
China besloot onlangs ruim 230 miljard dollar extra te investeren in het spoorwegnet. Er komen extra hoge snelheidstreinen en de grote metropolen zullen veel beter per spoor ontsloten worden. De Chinese regering wil de binnenlandse economische vraag aanjagen, nu ze voorziet dat de buitenlandse vraag de komende jaren terug zal vallen. China kiest voor een Keynesiaanse politiek van extra overheidsinvesteringen om een forse terugval in de economische groei te voorkomen. Zo probeert de Chinese regering de gevolgen van de financiële crisis op de echte economie te beperken.
De financiële crisis is niet het resultaat van een ‘invisible hand’ en is ook geen onderdeel van de min of meer natuurlijke economische cycli. Deze crisis is gemaakt door mensenhanden en is het resultaat van bewust en onverantwoord handelen. Banken en financiële instellingen pompten veel te veel geld in de markt en verstrekten veel te royaal kredieten. Er is geen maat gehouden en op veel te grote voet geleefd, zeker in de Verenigde Staten. Er is krediet verleend op ondeugdelijk onderpand, geld uitgegeven op de pof.
Ook het krediet van de aarde raakt op. Het Wereld Natuur Fonds berekende de afgelopen maanden onze ‘ecologische voetafdruk’. Net als in financieel opzicht blijken we ook in ecologische zin op veel te grote voet te leven. De conclusie van de studie is glashelder: we putten onze planeet in hoog tempo uit. We verbruiken zoveel grondstoffen, vervuilen zo sterk, dat we binnenkort twee aardbollen nodig hebben. We teren heel snel in op onze reserves: de olie raakt in hoog tempo op, tropische bossen verdwijnen steeds sneller. Lees meer…
Artikelen en opiniestukken, Voor Vroege Vogels
financiële crisis
Over vier weken start in het Poolse Poznan de VN-klimaatconferentie. Hier staat veel op het spel. Het klimaat verandert snel. De wereldwijde CO2-uitstoot stijgt ook nog steeds. Hij stijgt zelfs steeds sneller. We moeten met z’n allen deze stijging zien te beteugelen. Daarvoor zijn wereldwijde afspraken onontbeerlijk. In Poznan moeten deze afspraken ‘in de grondverf’ worden gezet. Als dat lukt, zouden een jaar laten in het Kopenhagen de onderhandelingen afgerond moeten kunnen worden. Faalt Poznan dan wordt het heel moeilijk in Kopenhagen.
De Rijke landen moeten het eens zien te worden met de ontwikkelingslanden. Alle deskundigen zijn het er wel over eens dat er alleen uitzicht is op een akkoord als de rijke landen het voortouw nemen én zelf ook het goede voorbeeld geven. Zij zijn immers de grote vervuilers. Nemen de rijke landen de leiding, dan zullen de ontwikkelingslanden ook hun bijdrage willen leveren. Lees meer…
Voor Vroege Vogels
Poznan
Het is idioot. Ruud Grim is op zoek naar drie tot vijf miljoen euro en hij kan het niet vinden. Hij werkt bij het ruimtevaartinstituut gehuisvest op de TU Delft en houdt zich daar o.a. bezig met satellietregistraties van de bossen in de hele wereld. Vanochtend sprak ik met hem. Onderzoekers uit Wageningen hebben een in de wereld uniek systeem ontwikkeld om via satellietradars nauwkeurig het landgebruik en de koolstofbalans te kunnen monitoren - ook door het wolkendek heen. Zo kan je precies zien waar bos verdwijnt en waar grootschalig gekapt wordt en of er plantages geplant worden, of juist niet, terwijl dat wel de bedoeling was. Ook kan je zien of de bossen die we straks willen beschermen en nog wel staan, dat is niet vanzelfspreken. Dit systeem, naast andere systemen, zal onmisbaar zijn om de afspraken over behoud van de bossen te monitoren, die hopelijk straks op de VN-toppen in Poznan en Kopenhagen gemaakt gaan worden. Het verdwijnen van (tropisch) bos draagt voor maar liefst twintig procent bij aan CO2 uitstoot die mede verantwoordelijk is voor de klimaatverandering. Verder wordt door ontbossing het uitsterven van diersoorten versneld. Het behoud van de bossen - en grootschalige herbebossing! - komt gelukkig steeds meer het centrum te staan van de klimaatstrijd. Maar de paar miljoen die nodig is voor de satellietregistratie van de bossen is dan weer nergens te vinden. Ministeries van VROM en Ontwikkelingssamenwerking reageren niet pro-actief - om onduidelijke redenen. We hebben zitten brainstormen hoe deze impasse te doorbreken en waar mogelijk meer geld te vinden zal zijn. Lees meer…
Voor Vroege Vogels
Ruud Grim