Het is al vier uur geleden sinds de vergadering officieel is hervat. Van de vier uur is er misschien vier minuten echt vergaderd. Verder is er geschorst. India vindt dat de ontwikkelingslanden in het tekstvoorstel te veel verplichtingen krijgen, terwijl de VS buiten spel blijft. Dat is gezegd (ik vind dat ze gelijk hebben), en verder is er nu beraad achter de schermen. Was er vanochtend nog enig optimisme dat er temninste een akkoord zou komen, deze stemming ebt nu snel weg. De tijd tikt door. straks vertrekken de vliegtuigen. De Indonesische minister van milieu, die voorzitter is van de conferentie, maakt een uiterst zwakke indruk. Hij heeft geen overwicht, geen grip op de zaak. Hij is vooral heel beleefd. Nu zijn alle Indonesiërs dat hier, maar met beleefdheid forceer je geen akkoord.
Pijnlijk zichtbaar wordt op een ochtend als deze hoe funest het is dat de VN geen effectieve besluitvormingsprocedures kent. Iedereen moet het overall over eens worden, en je kan op ieder moment overal weer opnieuw over beginnen. Is de klimaatcrisis niet een paar maten te groot voor de toch relatief zwakke VN? Lees meer…
Klimaattop op Bali
klimaat, klimaattop, Klimaattop op Bali, kyoto
De plenaire zaal stroomt vol. Er staan op de gang nog honderden mensen in de rij voor de laatste versie van de tekst. Het is acht uur ‘s ochtends. Vannacht om half vier ging ik met de taxi terug naar het hotel. Er hing daar een serene rust, ‘s nachts is het heerlijk zwoel. Nu weer terug in het conferentiecentrum. Onderweg al allemaal soldaten met plunjezakken. Ook de beveiliging wordt al afgebouwd. In het conferentiecentrum is de grote afbraak ook al begonnen.
De tekst die er ligt is ‘van het voorziterschap’, dat betekent dat er nog geen overeenstemming over is. Plenair moet die overeenstemming straks bereikt worden. Er is een uur of vier, vijf voor. Dan vertrekken de vliegtuigen van de tolken, zo is het verhaal. Niemand weet of het gaat lukken. In alle openbaarheid moeten de landen zich uitspreken. Wie durft er publiekelijk dwars te gaan liggen? Lees meer…
Klimaattop op Bali
klimaat, klimaattop, Klimaattop op Bali, kyoto
Het is hier nu bijna drie uur. Er is een heel klein beetje beweging in de onderhandelingen gekomen. Er wordt gewerkt aan een tekst waarin een paar lastige kwesties in voetnoten verstopt worden. Verder wordt erg in het midden gelaten op welk type afspraken voor zowel de rijke landen als de ontwikkelingslanden wordt aangekoerst: harde doelen, inspanningen, etc. Zo’n compromis zou geen duidelijke route naar een akkoord geven: de ‘road map’ kan nog uitkomen bij waar de VS het wil, of waar de EU en de G77 het wil.
Het gaat er allemaal heel gewoon aan toe hier. De onderhandelingen vinden niet ergens ver weg en onbereikbaar plaats (denk aan de Nederlandse formatie!), maar in een zaaltje, waar de paar honderd mensen die het nu direct volgen gewoon op de gang staan. Ik stond net even te praten daar op de gang met een journalist toen de Duitse minister van milieu Gabriel naast me kwam staan, op de huid gezeten door de Duitse pers. Hij gaf een geimproviseerde persconferentie. Hij vertelde dat de tekst die er nu ligt gesteund wordt door de EU, maar dat noch de VS, noch de G77 er mee hebben ingestemd. Rusland doet ook moeilijk. “ Morgen kan deze tekst er niet meer zijn”, zei die. Lees meer…
Klimaattop op Bali
klimaat, klimaattop, Klimaattop op Bali, kyoto
De zee is hier verlicht. In dit extreem luxe vakantieresort op Bali strekken de zwembaden en open lucht restaurants van de hotels zich uit tot pal aan het strand. Spots staan op de zee gericht, zodat het zand wit kleurt en de zee lichtblauw oplicht. Op het strand lopen tientallen soldaten met machinegeweren. Leden van de delegaties aan de klimaattop zitten op de terassen te eten, en doden er hun tijd.
Binnen in het conferentiecentrum, op een paar honderd meter afstand, is er nog maar een zaaltje dat er toe doet. Daarin zitten nu al uren twaalf ministers die (als afgevaardigden van de rest) tot een klimaatakkoord moeten komen. Het is nu tegen twaalf uur ‘s avonds en niets wijst erop dat er schot in zit. Een complete mislukking lijkt nabij maar kan nog steeds worden afgewend. Maar dan moet er wel bewogen gaan gaan worden. Lees meer…
Klimaattop op Bali
klimaat, klimaattop, Klimaattop op Bali, kyoto, verenigde staten
Een echt succes worden, dat kan deze klimaattop al niet meer worden. Met nog twintig uur onderhandelen te gaan is dat al wel duidelijk. Een akkoord dat scherp de goede richting geeft voor verdere onderhandelingen lijkt er niet in te zitten. In de laatste versie van het onderhandelingsdocument dat hier circuleert zijn alle verwijzingen naar de noodzakelijk 25 tot 40 procent reductie van broekgassen in 2020 geschrapt. Ook andere harde getallen ontbreken. Ontwikkelingslanden (hier verenigd in de G77) gaan hier weliswaar niet mee akkoord, en het valt ook ‘buiten het mandaat’ van de EU. Maar tegelijkertijd vinden de VS (met in hun kielzog Canada, Japan en Saoudi-Arabië?) deze voorstellen al te ver gaan. Natuurlijk, zo vlak voor het einde zetten alle delegaties nog even hard in, maar de kans dat alle puzzelstukjes mooi in elkaar gaan passen en heldere doelen in de tekst terugkomen lijkt uitgesloten. Op dit moment (het is hier nu vrijdag 14 uur en de conferentie kan duren tot zaterdagmorgen een uur of 9) is de kans het grootst dat er òf een heel vage tekst komt, waarin alleen wordt gezegd volgend jaar in Poznan weer verder te praten, òf het breekt helemaal. Lees meer…
Klimaattop op Bali
al gore, klimaat, klimaattop, Klimaattop op Bali, kyoto
Een van de vaste gebruiken bij VN-toppen is dat vertegenwoordigers van alle deelnemende landen in de grote plenaire zaal een toespraak van pakweg 2 minuten houden. Dat gaat alle 3 van de laatste dagen van de conferentie door. Het begint met de president van het gastland, dan de secrataris-genraal van de VN, en zo verder. Ad Melkert dook op nog, die heeft immers ook een hoge VN-functie. Wat een saaie, levenloze en ambtelijke toespraak hield hij! Plichtmatiger kon het niet. Wat later woensdag was ook minister Cramer aan de beurt. Ik vond het haar beste optreden tot nu toe. Straight de zaal in, helder politiek, ambitieus in de politieke doelen. Ze was een van de weinige sprekers waarvan de toespraak door applaus werd onderbroken. Een heel andere toon dan we vorige week nog van haar in sommige interviews hoorden. Toen zei ze al tevreden te zijn als er na afloop een “afspraak was om verder te spreken”.
Ik hoop dat Nederland deze lijn binnen de EU vasthoudt. Want tot nu toe was de Nederlandse inbreng in de onderhandelingen niet indrukwekkend, zo is mijn beeld na gesprekken met een heleboel mensen van Nederlandse en buitenlandse NGO’s op de eerste hele dag dat ik hier was. Lees meer…
Klimaattop op Bali
klimaat, klimaattop, Klimaattop op Bali, kyoto
Ik tik dit in het vliegtuig naar Bali. Ik ben voor de vijfde keer op weg naar een klimaatconferentie. De eerste keer was lekker dichtbij, in Den Haag. Najaar 2000, Pronk was voorzitter, en de onderhandelingen over het Kyotoverdrag moesten toen afgerond worden. Ik werkte in die tijd nog bij Milieudefensie. We bouwden met meer dan 5000 milieuactivisten uit heel Europa een metershoge dijk van zandzakken om het Haagse congrescentrum. Op het Haagse Malieveld hadden we een enorm tenten-kampement opgericht. Binnen in het Congrescentrum liep de conferentie helemaal vast. Ik zie nog de rood aangelopen koppen van de onderhandelaars voor me in de laatste nacht, letterlijk gesla met deuren, en Pronk die heen en weer rende en probeerde te redden wat op dat moment niet te redden was. Een half jaar later werd een extra conferentie ingelast, nu in Bonn.
Ook daar organiseerden we een heel grote demonstratie. In Bonn was de sfeer anders dan in Den Haag, nuchterder. Feitelijk werd daar geaccepteerd dat de VS – onder de net verkozen Bush – afhaakten. Er was ook bereidheid voor een pragmatischer compromis. Je kan ook zeggen: voor handjeklap. Landen die erg dwarslagen, zoals Australië, hoefden gewoon minder te reduceren. Andere landen mochten een belangrijk deel van hun reducties elders opkopen. Primair telde het resultaat: er kwam een akkoord. Niet perfect, wel een grote doorbraak. Jan Pronk had, ere wie ere toekomt, een heel belangrijk persoonlijk aandeel in dit succes. Hij liet zich, ook hem is niets menselijk vreemd, vervolgens met enige graagte door de duizenden afgevaardigden toejuichen op de slotbijeenkomst. Lees meer…
Klimaattop op Bali
cramer, klimaat, klimaattop, Klimaattop op Bali, kyoto
De conferentie loopt op z’n einde. Gisterenavond zijn er al veel deelnemers vertrokken. Er is nog steeds geen uitzicht op een akkoord. Bij de ingang demonstreren milieuactivisten: “big hope - little action”. De verwachtingen zijn niet waargemaakt. De aanpak van de klimaatverandering is met deze conferentie geen stap verder gekomen. Alle mooie woorden ten spijt. Toch merk ik dat de internationale milieuorganisaties het positief willen houden. Ik sprak net iemand die zei: ‘Mensen moeten hoop houden. Als wij ook al niet meer positief zijn, wie is het dan nog wel? Anders blijft er helemaal niks van over’.
Ik vind dit onverstandig. Ik ben positief over wat er kan, maar negatief over wat we doen. We moeten de mensen geen rad voor ogen draaien. Dat werkt ook helemaal niet. Het internationale vergadercircus loopt vast. Er is een andere aanpak nodig. Laten we het daar over hebben. Het wordt tijd dat de regeringsleiders deze arena in gaan. Zij moeten groen leiderschap tonen en samen resultaten halen. De rijke landen dienen zelf ambitieuze doelen vast te stellen én waar te maken. En laten we veel geld gaan uittrekken voor de ontwikkeling van duurzame energie in ontwikkelingslanden. Zo kunnen we een doorbraak forceren. Lees meer…
Uit de Tweede Kamer
klimaat, klimaattop, kyoto, nairobi
Ik zit nu op een zonnig terras van het conferentieoord. Kop koffie, parasols. Allemaal goed geklede mensen. We pendelen in busjes heen en weer tussen ons hotel in het centrum en dit conferentieoord aan de rand van de stad. Van het ene geïsoleerde welvarende ‘eiland’ naar het andere. Deze eilanden van welvaart staan los van de Keniaanse realiteit. Die harde werkelijkheid zie je alleen vanuit het busje langs flitsen. Het is net een film. Gelukkig zetten organisaties als Cordaid zich in om die armoede te bestrijden. Uit de bus gaan we via alle securitychecks de beschutte conferentiewereld weer in.
De dag begint vroeg. Het is ook al vroeg warm, al hoor ik dat Nederland hier weinig voor onder doet: Fokke en Sukke krijgen zoals vaker gelijk. Mijn dag begon om 7 uur met een bespreking van de Nederlandse delegatie tijdens het ontbijt in het hotel. Ik observeer, en neem niet deel. Dat is niet de rol van Kamerlid binnen de regeringsdelegatie. Het is Van Geel die regeert, en jammer genoeg niet GroenLinks. Iedereen doet tijdens het overleg z’n best maar gaat het hier over de goede vragen? De meeste ambtenaren zijn bezig met de losse eindjes van het nu lopende Kyoto-protocol. Dat is zonder meer nuttig werk. Maar er is zoveel meer nodig. Lees meer…
Uit de Tweede Kamer
klimaat, klimaattop, kyoto, nairobi
De eerste uren hier veel mensen gesproken. Leden van regeringsdelegaties, vertegenwoordigers van NGO’s, en een paar (buitenlandse) journalisten. In de gangen, vergaderzalen, maar ook op de mooie groene gazons loop je elkaar gemakkelijk tegen het lijf. Ik krijg een eerste indruk van de stand van zaken. Het is cruciaal dat er tijdens deze klimaattop duidelijk zicht komt op een vervolg van de Kyoto-afspraken. Die afspraken lopen in 2012 namelijk af. Als je ziet hoeveel mensen zich wereldwijd inzetten voor het klimaat, zou je denken dat het een makkie is. Kijk bijvoorbeeld naar een nieuwe film van Keanu Reeves en Alanis Morissette: the great warming. Of het lied ‘I need to wake up’ van Melissa Etheridge. En, misschien nog onverwachter, Arnold Schwarzenegger, de gespierde gouverneur van Californië. Lees meer…
Uit de Tweede Kamer
klimaat, klimaattop, kyoto, nairobi